Waldemar Pasionek

Łowiectwo dla przeważającej części naszego społeczeństwa kojarzy się włącznie z polowaniem na zwierzęta. Polowanie jednak jest tylko niewielkim wycinkiem działalności łowieckiej. Jednym z najważniejszych elementów prowadzenia racjonalnej gospodarki hodowlano-łowieckiej jest dokarmianie zwierzyny. Obowiązek ten spoczywa na administratorach i dzierżawcach obwodów łowieckich. W warunkach zimowych staje się ono wręcz koniecznością nawet na terenach posiadających bogatą bazę karmową, gdzie zwierzyna łowna ma szansę przeżyć mroźne i śnieżne zimy. Będzie ona jednak w słabej kondycji, gdyż suche trawy oraz pędy krzewów i drzew nie mają dostatecznej ilości składników pokarmowych.
NaleĹźy jednak uwzględnić szereg warunkĂłw, aby zimowe dokarmianie spełniło swoje dwa zasadnicze zadania. Pierwsze z nich to uzupełnienie bazy Ĺźerowej i tym samym ułatwienie zwierzynie przetrwania niekorzystnego okresu bez dostępu do naturalnego Ĺźeru. Drugie –zmniejszenie rozmiaru szkĂłd wyrządzonych przez zwierzynę w tym okresie w uprawach i młodnikach leśnych oraz na polach uprawnych.
Karmę wykładaną zwierzynie dzielimy w zależności od zawartości składników odżywczych i wody na: objętościową suchą, objętościową soczystą oraz treściwą. Karma objętościowa sucha to siano łąkowe, siano z koniczyny, lucerny, seradeli, słoma zbóż i liściarka, natomiast karma objętościowa soczysta to okopowe (buraki, ziemniaki), kapusta, jarmuż i kiszonki. Do karmy treściwej zalicza się ziarno zbóż i kukurydzy, nasiona roślin strączkowych, owoce i nasiona drzew leśnych. W dokarmianiu należy uwzględniać wymogi żerowe zwierzyny, jej dobowy rytm, rodzaj stosowanej karmy oraz jej właściwe dawkowanie i rozmieszczenie.
Na początku okresu dokarmiania tj. w miesiącu grudniu, wystawia się raczej symboliczne dawki karmy objętościowej suchej i soczystej, aby zwierzynę przyzwyczaić do punktu dokarmiania. Dawki te stopniowo, zwiększa się by największą intensywność dokarmiania osiągnąć w styczniu i lutym. W marcu należy podawać prawie wyłącznie karmę objętościową soczystą. Ułatwia ona w dużej mierze bezkolizyjne przejście zwierzynie na żer naturalny.
Sarny, podobnie jak jeleniowate, dokarmiamy przez wykładanie karmy w specjalnych urządzeniach technicznych – paśnikach lub teĹź systemem bezpaśnikowym, rozmieszczając niewielkie ilości karmy w róşnych częściach łowiska wprost na ziemi lub przywiązując do pni drzew. Od pewnego czasu sianokiszonkę podaje się w formie balotĂłw. Konstrukcja paśnikĂłw bywa dość zróşnicowana w zaleĹźności od gatunku zwierzyny, dla ktĂłrej przeznaczona jest karma, jak i częściowo od charakteru środowiska. Najokazalszym urządzeniem jest tzw. paśnik –magazyn, ktĂłry słuĹźy przede wszystkim do magazynowania i przechowywania karmy, natomiast najbardziej funkcjonalne są tradycyjne paśniki drabinowe.
Są to proste w konstrukcji urządzenia o dwuspadowym dachu z umieszczonymi pod nim drabinami do zadawania karmy objętościowej. Często do drabin przytwierdza się również korytka do wykładania karmy treściwej lub soczystej w postaci kiszonki lub okopowych. Bardzo ważnym problemem jest uzupełnianie zapotrzebowania zwierzyny na składniki mineralne, które zwarte są w soli lizawkowej. Podaje się ją w pobliżu punktów dokarmiania w prostych urządzeniach zwanych lizawkami. Mogą to być po prostu odpowiednio wydrążone pnie drzew, skrzynki lub korytka.
Problemom poruszanym powyĹźej, dzierĹźawcy obwodĂłw łowieckich poświęcają duĹźo uwagi, przeznaczają na te cele ogromne nakłady finansowe oraz wiele godzin pracy wykonywanej przez myśliwych. Biorąc pod uwagę występujący na terenie Nadleśnictwa Brzegi Dolne stan zwierzyny, określony corocznie na podstawie inwentaryzacji, ktĂłry na 30.03.05r. wynosił –jelenie 544 szt., sarny - 722 szt., dziki- 123 szt., w okresie zimowym w roku gospodarczym 2004/2005 wyłoĹźono do łowisk: karmy objętościowo suchej (siano) - około 12 ton, karmy objętościowo soczystej (buraki, ziemniaki, kapusta, sianokiszonka) - około 90 ton oraz karmy treściwej (kukurydza, Ĺźołędzie) - około 29 ton. WyłoĹźono rĂłwnieĹź około 11 ton soli lizawkowej w formie brył soli kamiennej. Z obserwacji wynika, Ĺźe niezaleĹźnie od tego z wyłoĹźonej karmy korzysta rĂłwnieĹź zwierzyna prawnie chroniona np. niedĹşwiedzie.

W okresie dokarmiania zwierzyny celowo pozostawiono również niewyrobione czuby(część wierzchołkowa) drzew lekkonasiennych (topoli osiki, lipy, wierzby) w ilości ok. 800 szt.
Efekt tej działalności powinien przyczynić się do zwiększenia liczebności gatunku i wzrostu przeżywalności stada podstawowego oraz zmniejszenia wyrządzanych przez nie szkód w trudnym okresie zimowym i zachowania ich w dobrej kondycji.