Nasze Połoniny - Bieszczadzkie Czasopismo Regionalne | Ustrzyki Dolne | Aktualności, artykuły, galerie zdjęć, ogłoszenia, noclegi

:: [Nr 15/75] Rozmowa "Połonin" - dziś Jerzy Kosztołowicz Artykuł dodany przez: Redakcja (2008-12-29 12:23:28) Marek Prorok: Powróćmy na chwilę do protestu SłuĹźby Celnej , ktĂłry przez wiele tygodni elektryzował społeczeństwo naszego kraju a zwłaszcza ludzi zamieszkałych w pobliĹźu przejść granicznych. Co z załoĹźonych celĂłw udało się osiÄ gnÄ Ä‡, a czego nie? Jakie sÄ dalsze losy protestu? Jerzy Kosztołowicz: Formalnie rzecz biorÄ c protest trwa nadal i jest ciÄ gle utrzymywany przez zwiÄ zki zawodowe, ale w pewnym momencie przekroczył on granice śmieszności i faktycznie zamarł, stad teĹź i u nas zniknÄ Ĺ‚ transparent informujÄ cy o proteście. Był to protest jednoznacznie oddolny i z tego typu protestem spotykamy się niezmiernie rzadko. Protest wywołany został przez narastajÄ ce od lat problemy i w pewnym momencie kielich goryczy przepełnił się. ZwiÄ zki zawodowe nie były pomysłodawcÄ akcji protestacyjnej a jedynie w umiejętny sposĂłb wykorzystały niezadowolenie swoich członkĂłw i słusznie, bo ktoś musi bronić interesĂłw pracownikĂłw. Zrobiły to jednak, przynajmniej w moim przekonaniu, mało umiejętnie i patrzÄ c dzisiaj na tę kwestię, kiedy emocje juĹź opadły, trudno jest oprzeć się wraĹźeniu, Ĺźe moĹźna było osiÄ gać więcej. Największym problemem tej akcji był brak zgody pomiędzy zwiÄ zkami zawodowymi, ktĂłrych nadmierna ilość jest bolÄ czkÄ SłuĹźby Celnej. W styczniu bieĹźÄ cego roku rzÄ d obiecał nam pewne rzeczy i trzeba uczciwie przyznać, Ĺźe w najbardziej bolesnych sprawach a wyraĹźonych w postulatach dotyczÄ cych zapewnienia właściwej ochrony prawnej przy wykonywaniu obowiÄ zkĂłw słuĹźbowych oraz zapewnienia pełnej restytucji uprawnień funkcjonariuszy celnych przywracanych do SłuĹźby Celnej, zareagował natychmiast dokonujÄ c odpowiedniej zmiany obowiÄ zujÄ cych przepisĂłw. Nadal trwajÄ dyskusje na temat szczegółowych rozwiÄ zań dotyczÄ cych restytucji uprawnień, bo sprawa na przyszłość została uregulowana, kłopotem sÄ nadal zaszłości i restytucja uprawnień funkcjonariuszy, ktĂłrych boleśnie dotknęły „stare” przepisy. W skrajnych przypadkach postępowania zakończone uniewinnieniem funkcjonariusza celnego trwały po kilka lat a nowy przepis mĂłwi o restytucji uprawnień za pół roku. Jest to problem, bo poszkodowanemu funkcjonariuszowi przywrĂłconemu do słuĹźby pozostaje tylko droga sÄ dowa. PodsumowujÄ c, przyjęte w tych sprawach rozwiÄ zania nie sÄ moĹźe idealne, ale z pewnościÄ naleĹźy je uznać za satysfakcjonujÄ ce ogół funkcjonariuszy. Z pozostałych postulatĂłw najbardziej kontrowersyjny był ten dotyczÄ cy znacznego wzrostu wynagrodzeń a umieszczony przez zwiÄ zkowcĂłw na pierwszym miejscu, co trudno było uznać za krok rozsÄ dny. RzÄ dowa obietnica wypłaty 500 złotych brutto została zrealizowana, zaś zobowiÄ zanie się rzÄ du do zreformowania SłuĹźby Celnej poprzez dokonanie zmian w ustawie jest w trakcie przygotowań. Marek Prorok: Od pierwszego grudnia 2008 roku obowiÄ zujÄ nowe regulacje dotyczÄ ce norm wwoĹźonych towarĂłw wolnych od cła. Proszę o zrelacjonowanie przebiegu wejścia w Ĺźycie nowych norm. Jak zmieniała się sytuacja na przejściu w ostatnich dniach listopada i pierwszych dniach grudnia? Jerzy Kosztołowicz: Generalnie trzeba stwierdzić, Ĺźe poza obniĹźeniem normy przywozu papierosĂłw wprowadzone zmiany sÄ z korzyściÄ dla podróşnego. Zwiększeniu uległa ogĂłlna wartość przywoĹźonych towarĂłw, zwiększono dozwolonÄ ilość wwoĹźonego wina i co w dzisiejszej dobie jest bardzo waĹźne, podniesiono do 150 euro limit zakupĂłw przez Internet Najwięcej emocji wywołało pięciokrotne obniĹźenie normy wwozu papierosĂłw. Trzeba jednoznacznie wyjaśnić, Ĺźe zalew rynku unijnego przez sprowadzane papierosy był ogromny i stÄ d pojawiła się dyrektywa unijna zalecajÄ ca krajom członkowskim obniĹźenie obowiÄ zujÄ cej normy. Wszystkie kraje członkowski wprowadziły odpowiednie zmiany w tym samym czasie, dzięki czemu uniknięto zamieszania. W ostatnich dniach przed wejściem w Ĺźycie nowych przepisĂłw obserwowaliśmy ruch przypominajÄ cy czasy największych kolejek. DuĹźa liczba przekraczajÄ cych wydłuĹźyła znacznie czas oczekiwania na odprawę. Zanotowaliśmy w tym czasie większÄ ilość prĂłb przemytu i liczne skargi zwiÄ zane z czasem oczekiwania na granicy. Chciałbym podkreślić, Ĺźe zachowanie podróşnych na naszym przejściu było zdecydowanie inne niĹź na sÄ siednim przejściu w Medyce. Określiłbym je jako normalne i rozsÄ dne, dzięki czemu nie zanotowaliśmy Ĺźadnych problemĂłw. JuĹź pod koniec ostatniego dnia listopada ruch na przejściu zmalał a pierwszych godzinach grudnia praktycznie zamarł. MoĹźe trochę statystyki. W dniu 30 listopada granicę przekroczyło osiem tysięcy osĂłb a w pierwszej dobie grudnia ilość ta zmalała do dwĂłch i pół tysiÄ ca. W kolejnym dniu wyniosła trzy i pół tysiÄ ca a w chwili obecnej ustabilizowała się na poziomie około czterech tysięcy na dobę. Na przejściu kolejowym liczba podróşnych spadła z 200 osĂłb w ostatnich dniach listopada do 30-40 w pierwszych dniach grudnia. Średnio moĹźemy przyjÄ Ä‡, Ĺźe spadek ruchu nastÄ pił o około 40 %. Marek Prorok: Wprowadzone przepisy nie mogÄ być martwe i muszÄ być bezwzględnie egzekwowane zadanie to spoczywa właśnie na SłuĹźbie Celnej. Jak pan ocenia sytuację po pierwszym grudnia, czy nastÄ piło zwiększenie prĂłb przemytu? Jerzy Kosztołowicz: Nie mamy moĹźliwości manewru i wprowadzone przepisy musimy bezwzględnie egzekwować. Ku mojemu zaskoczeniu nie zanotowaliśmy zwiększonej ilości prĂłb przemycania towarĂłw. Myślę jednak, Ĺźe mamy tu do czynienia z okresem szczegĂłlnym. Nazwałbym go okresem wyczekiwania a moĹźe lepiej okresem wzajemnego obwÄ chiwania się. Ci ktĂłrzy nie chcÄ nadmiernie tracić, obserwujÄ sytuację i wyczekujÄ na dalszy rozwĂłj wydarzeń. MoĹźe w duchu liczÄ na to, Ĺźe z czasem nasze działania złagodniejÄ , ale z gĂłry informuję, takie nadzieje sÄ płonne. Przewidujemy zwiększonÄ liczbę prĂłb przemytu, zwłaszcza w pociÄ gu, gdzie przemycajÄ cy jest osobÄ anonimowÄ i poza utratÄ towaru nie ponosi Ĺźadnych konsekwencji. Przygotowani jesteśmy rĂłwnieĹź na zwiększenie ilości kontroli osobistych celem wyeliminowania prĂłb przemytu „na sobie”, czemu sprzyja aktualna pora roku. Wszystko to mĂłwię w kontekście planowanego od pierwszego stycznia 2009 roku wzrostu akcyzy na wyroby tytoniowe, co uczyni przemyt papierosĂłw jeszcze atrakcyjniejszym. Marek Prorok: Wydarzenia w Medyce były bardzo nagłaśniane przez media. Obserwowaliśmy protesty tak zwanych mrĂłwek, ktĂłrych nowe przepisy pobawiły „środkĂłw do Ĺźycia”. W moim przekonaniu było w tym zbyt duĹźo demagogii. Co pan o tym sÄ dzi? Jerzy Kosztołowicz: Pod blokiem w Sanoku, w ktĂłrym mieszkam, obserwuję pewien dziwny obrazek. Nie wiedzieć czemu Ĺźyje tam spore stado kotĂłw, ktĂłre buszuje po okolicy. Trzy z owych kotĂłw zostały w specyficzny sposĂłb udomowione przez moje sÄ siadki a stało się to poprzez codzienne wysypywanie przez okna suchej karmy dla kotĂłw. W chwili obecnej, te trzy koty nie robiÄ nic innego tylko przez cały czas oczekujÄ pod blokiem na otwarcie okna. Ich koleĹźanki i koledzy starajÄ się w rozmaity sposĂłb upolować poĹźywienie a wygodna trĂłjka ciÄ gle oczekuje na wysypanÄ z okien karmę. JeĹźeli jej zabraknie, to prędzej zdechnÄ z głodu, niĹź postarajÄ się o zdobycie poĹźywienia. Dla mnie jest to metafora tego co dzieje się na granicy. Ludzie, ktĂłrzy nauczyli się takiego Ĺźycia w Ĺźaden sposĂłb nie godzÄ się na zmiany. UwaĹźajÄ , Ĺźe taki sposĂłb zarabiania jest dla nich najlepszy i kaĹźdy kto chce to zmienić czyni im ĹźyciowÄ krzywdę. Jest to zjawisko niebezpieczne i z pewnościÄ rodzÄ ce patologię. Z nieoficjalnych ĹşrĂłdeł wiem, Ĺźe w Ministerstwie FinansĂłw przygotowywane jest doprecyzowanie pojęcia okazjonalności. Prawdopodobnie, w myśl owego doprecyzowania, okazjonalne przewoĹźenie towarĂłw przez granicę będzie dopuszczalne tylko raz na dobę. Nie zmieni to sytuacji przeciętnego podróşnego, ale w sposĂłb istotny ograniczy moĹźliwości „ĹźyjÄ cych z granicy”. Mam nadzieję, Ĺźe dzięki temu doczekamy chwili, gdy przekraczanie granicy przestanie być horrorem a stanie się normalnÄ czynnościÄ . MoĹźe wtedy przeciętny człowiek wybierajÄ cy się na Ukrainę nie będzie naraĹźony na uciÄ Ĺźliwe stanie w kolejce i szykany ze strony młodych, gniewnych ludzi wpychajÄ cych się do odprawy bez kolejki. Być moĹźe jesteśmy świadkami znaczÄ cej zmiany jakościowej na tym przejściu, ktĂłrÄ ludzie myślÄ cy rozsÄ dnie o przyszłości i rozwoju regionu bezsprzecznie doceniÄ . Bieszczady mogÄ stać się atrakcjÄ turystycznÄ dla UkraińcĂłw, podobnie jak przygraniczne regiony Ukrainy dla PolakĂłw. Korzyści z takiej turystyki będÄ dla wszystkich o wiele większe, niĹź płynÄ ce z dzisiejszej turystyki handlowo- przemytniczej. Marek Prorok: To bardzo waĹźne co pan powiedział, bo wiele osĂłb o tym zapomina. Jeszcze w poczÄ tkach funkcjonowania przejścia drogowego, kiedy nie było tak potężnych kolejek, na bieszczadzkich wyciÄ gach narciarskich gościło wielu turystĂłw z Ukrainy. Dziś sÄ rzadkościÄ . I trudno się temu dziwić, bo kto majÄ c w perspektywie wielogodzinne wyczekiwanie na odprawę granicznÄ zdecyduje się na weekendowy wypad na narty? Jerzy Kosztołowicz: JeĹźeli się zdecyduje, to tylko raz i długo będzie pamiętał bolesnÄ nauczkę z przejścia granicznego. Marek Prorok: Praca celnika nie naleĹźy ani do łatwych, ani do przyjemnych. Jak w chwili obecnej wyglÄ da sytuacja z naborem do słuĹźby nowych pracownikĂłw? Jerzy Kosztołowicz: W chwili obecnej nowoprzyjmowany do SłuĹźby Celnej młody człowiek moĹźe liczyć na wynagrodzenie 1700 złotych netto. Nie jest to moĹźe duĹźo, ale nie jest teĹź i mało, stad teĹź chętnych nie brakuje. Teraz w poczÄ tkach kryzysu jest to pewnie zrozumiale, ale problemĂłw z naborem nie mieliśmy rĂłwnieĹź w okresie największej fali wyjazdĂłw za zachĂłd. Podczas ogłaszania naboru do słuĹźby kaĹźdorazowo zachodzi konieczność przeprowadzania egzaminĂłw preselekcyjnych, ktĂłrych zadaniem jest zmniejszenie liczby chętnych do rozmiarĂłw umoĹźliwiajÄ cych przeprowadzenie rozmĂłw kwalifikacyjnych. Jest to dobry objaw, bo umoĹźliwia lepszy wybĂłr kandydatĂłw na przyszłych funkcjonariuszy. DuĹźa ilość chętnych oznacza , Ĺźe wielu ludzi jest zainteresowanych posiadaniem solidnego, stałego miejsca pracy i kwestia wysokości wynagrodzenia nie jest tu najwaĹźniejsza. Marek Prorok: Zmniejsza się ruch na przejściu granicznym. Czy w przypadku utrzymywania się tej tendencji nie zajdzie konieczność ograniczania zatrudnienia? Jerzy Kosztołowicz: Takie zagroĹźenie teoretycznie istnieje, ale na szczęście dla SłuĹźby Celnej obserwujemy znaczny wzrost ruchu na przejściu towarowym i w tym naleĹźy upatrywać naszÄ przyszłość. Ja jako celnik wychowany na ruchu towarowym, uwaĹźam to za naturalny kierunek dlatego mam nadzieję, Ĺźe pracy nam nie zabraknie a będzie to dowodem na wzrost naszego obrotu towarowego z zagranicÄ , co jest warunkiem niezbędnym dla rozwoju gospodarki. Nie naleĹźy teĹź zapominać o ciÄ gle zwiększajÄ cym się ruchu autobusowym. Nasze przejście nie leĹźy wprawdzie na głównym szlaku komunikacyjnym, ale jest rozsÄ dnÄ alternatywÄ dla Medyki, co przy coraz popularniejszej turystyce autokarowej nie jest bez znaczenia. W mojej ocenie zmniejszenie ruchu, ktĂłre bez wÄ tpienia nastÄ pi zostanie zrekompensowane zdrowszym przejawem ruch granicznego w postaci przewozu towarĂłw i prawdziwego ruchu turystycznego. Nie mĂłwiłem jeszcze o jednym, wcześniej czy później czeka nas uruchomienie małego ruchu granicznego. Wprowadzenie w Ĺźycie umowy o małym ruch przygranicznym w sposĂłb istotny wpłynie na zwiększenie ilości odpraw na przejściu. BiorÄ c to wszystko pod uwagÄ , brak pracy nam nie grozi. Marek Prorok: Od pewnego czasu czeka na uruchomienie terminal odpraw autobusowych. Opóźnienie uruchomienia terminalu wynikało z konieczności wprowadzenia zmian technicznych. Jak w chwili obecnej wyglÄ da ta sprawa? Jerzy Kosztołowicz: Budynek Kontroli Specjalnej dla odpraw autobusowych stwarzał nam trochę problemĂłw, ale w perspektywie kilkunastu dni zostanie uruchomiony. Będzie to duĹźe udogodnienie dla podróşnych i słuĹźb granicznych. Odprawy będÄ odbywały się w godziwych warunkach, bo budynek posiada pełna infrastrukturę z poczekalniÄ dla podróşnych wĹ‚Ä cznie. Marek Prorok: Istnieje projekt wprowadzenia w Krościenku odprawy granicznej na zasadzie jednego zatrzymania, nazywanego z angielska „one stop”. Co pan o tym sÄ dzi? Jerzy Kosztołowicz: Zasada z gruntu słuszna, jeĹźeli oznaczać będzie ułatwienie w przekraczaniu granicy dla podróşnego. Idea polega na tym, Ĺźe podróşny podjeĹźdĹźajÄ cy do polskiej kontroli granicznej zatrzyma się tylko raz i zostanie w pełni odprawiony. W chwili obecnej infrastruktura naszego przejścia nie jest do tego dostosowana. W obecnych warunkach nie widzę takich moĹźliwości. W prowadzenie tego sposobu odprawy wymagałoby jeszcze jednej bardzo oczywistej zmiany a mianowicie takie dostosowanie systemĂłw komputerowych polskich słuĹźb granicznych, abyśmy mogli korzystać z danych paszportowych podróşnego wprowadzonych przez StraĹź GranicznÄ . MoĹźe w to trudno uwierzyć, ale w chwili obecnej takiej moĹźliwości nie ma i kaĹźdorazowo konieczne jest dwukrotne wczytywanie paszportu do sytemu. Nie jest to nic trudnego i potrzebne jest tylko odpowiednie rozwiÄ zanie systemowe. Marek Prorok: JeĹźeli byłaby taka moĹźliwość, jakÄ zmianę w funkcjonowaniu SłuĹźby Celnej wprowadziłby pan w Ĺźycie dla polepszenia funkcjonowania odprawy granicznej? Jerzy Kosztołowicz: Najbardziej uciÄ ĹźliwÄ sprawa dla kaĹźdego przekraczajÄ cego granicę jest kontrola celna. Dokonujemy kontroli w sposĂłb przesiewowy, bo innych moĹźliwości nie mamy. Aby to zmienić konieczne jest wprowadzenie nowoczesnych systemĂłw analizy ryzyka, zintegrowanych w skali nie tylko Izby Celnej, ale rĂłwnieĹź w skali całego kraju. Szybka analiza pojazdĂłw i osĂłb dokonywana przez nowoczesne systemy pozwoliłaby nam na błyskawiczna ocenę przekraczajÄ cego granicę, jeszcze przed wyjściem funkcjonariusz do kontroli celnej. W chwili obecnej zmuszeni jesteśmy do kontrolowania praktycznie 100% przekraczajÄ cych granicę, wprowadzenie nowoczesnych systemĂłw pozwoliłoby tę liczbę znacznie ograniczyć. W praktyce podróşny, ktĂłrego ryzyko ocenione zostanie jako niskie, przekroczy granicę szybko i przyjemnie. Tylko od czasu do czasu będzie musiał się liczyć ze statystycznym skierowaniem do kontroli. Wprowadzenie systemĂłw umoĹźliwiajÄ cych kontrolę wyrywkowÄ jest moim marzeniem. Marek Prorok: Ĺťyczę szybkiej realizacji tego marzenia i serdecznie dziękuję za rozmowę. Jerzy Kosztołowicz: Dziękuję za Ĺźyczenia i rozmowę. Rozmawiał: Marek Prorok adres tego artykułu: http://www.naszepołoniny.pl/articles.php?id=470