|
|
 |
Artyku造 » ~ Archiwum » [Nr 4/54] Ustrzyckie zapiski |
Poniedziaek 16 kwietnia 2007 roku zapisze si w pamici mieszkac籀w Czarnej G籀rnej, jako jeden z najtragiczniejszych dni. Z zupenie nie zrozumiaych i trudnych do wytumaczenia powod籀w doszo do tragedii. Czowiek pozbawi 髒ycia dwoje innych ludzi a nastpnie popeni samob籀jstwo. Pozostawi te髒 trudne do zatarcia lady w psychice wielu innych ludzi. Jak bumerang cigle powraca pytanie, na kt籀re nie ma odpowiedzi „Dlaczego?” Dopiero upywajcy czas powoli ukoi ten niewyobra髒alny b籀l. Tragedia, kt籀ra rozegraa si w Czarnej odbia si szerokim echem w caym kraju. Praktycznie wszystkie media poday t wiadomo. Szkoda tylko, 髒e w pogoni za sensacj niekt籀rym dziennikarzom zabrako odrobiny rzetelnoci. Popularny TVN umiejscowi tragedi w nikomu nieznanej Czarnej G籀rze, przy okazji przekrcajc nazwisko prokuratora prowadzcego dochodzenie. Najwa髒niejsze to szybko poda wiadomo a reszta si nie liczy nawet, je髒eli jej styl bdzie troch przypomina synne z dawnych lat „Radio Erewa”.
***
Kwiecie 2007 roku, to szczeg籀lna rocznica dla wielu mieszkac籀w naszego terenu. Mija wanie 60 lat od akcji przymusowego przesiedlenia ludnoci ukraiskiej na tak zwane ziemie odzyskane zwanej Akcj „Wisa”. Za formalny pocztek przygotowa do Akcji „Wisa” nale髒y uzna decyzj Biura Politycznego Polskiej Partii Robotniczej o przesiedleniu ludnoci ukraiskiej podjt na posiedzeniu w dniu 29 marca 1947 roku, czyli dokadnie w dzie po mierci Karola wierczewskiego. Faktycznie akcja rozpocza si 28 kwietnia 1947 roku, kiedy to liczca 17000 髒onierzy Grupa Operacyjna „Wisa” dowodzona przez generaa Stefana Mossora przystpia do dziaa. Tak naprawd dokumentem, kt籀ry zadecydowa o powojennych losach ludnoci polskiej i ukraiskiej po obu stronach nowowyznaczonej granicy, bya umowa podpisana przez Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego i rzd Ukraiskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej w dniu 9 wrzenia 1944 roku. Przedmiotem umowy byo wysiedlenie ludnoci polskiej z Ukrainy i ludnoci ukraiskiej z Polski. Granica zostaa ostatecznie wyznaczona w roku 1945 i wtedy rozpoczto waciw fal przesiedle. Na koniec roku 1946 liczb ludnoci ukraiskiej w Polsce szacowano na 150 tysicy mieszkac籀w. Piszc o akcji „Wisa”, nale髒y j przedstawi jako kontynuacj porozumienia polsko – radzieckiego z roku 1944 bdcym kolejnym elementem realizacji polityki radzieckiej w stosunku do Polski. Mo髒na wyodrbni dwa cele przymusowego przesiedlenia ludnoci ukraiskiej podczas akcji „Wisa”:
a/ d髒enie do uksztatowania Polski jako pastwa jednonarodowego:
b/ wykorzystanie antagonizmu polsko – ukraiskiego w polityce budowania „przyja驕ni” polsko – radzieckiej(polegao to, na wyciszaniu jednego antagonizmu, poprzez naganianie drugiego).
Nie mo髒na, w 髒adnym przypadku, pomin wa髒nego faktu, jakim bya likwidacja zbrojnego podziemia, zar籀wno polskiego jak i ukraiskiego. Nie ulega wtpliwoci, 髒e zar籀wno przeprowadzona „repatriacja”, jak i akcja „Wisa” byy elementami znacznie uatwiajcymi realizacj tego zadania. Do dnia dzisiejszego cigle stawiane jest pytanie, czy do likwidacji zbrojnych oddzia籀w Ukraiskiej Powstaczej Armii konieczne byo przeprowadzenie akcji przesiedleczej? Trzeba jednoznacznie stwierdzi, 髒e na wiosn 1947 roku oddziay zbrojne UPA nie stanowiy powa髒nej siy bojowej i zar籀wno stan liczebny, jak i morale nie uzasadniay takich dziaa. Nie mo髒na jednak zapomina o dziaalnoci Organizacji Ukraiskich Nacjonalist籀w, kt籀rej zapleczem podstawowym bya ludno narodowoci ukraiskiej zamieszkujca dany obszar w spos籀b zwarty. Ani akcja zbrojna, ani te髒 dziaania inwigilacyjne su髒 bezpieczestwa nie byy w stanie zapobiec dziaalnoci OUN i stanowiaby ona swoistego rodzaju bomb z op籀驕nionym zaponem. Biorc pod uwag niniejszy argument oraz te przedstawione wy髒ej, mo髒na w miar peny spos籀b stara si zrozumie powody, jakie legy u podstaw akcji „Wisa”. W chwili obecnej, wielu publicyst籀w pr籀buje przedstawi akcj przymusowego przesiedlenia ludnoci ukraiskiej, jako zbrodnicze dziaanie wadz komunistycznych. Jest to jednak zbyt du髒e uproszczenie, na dodatek nie do koca prawdziwe. Nale髒y w spos籀b jednoznaczny podkreli, 髒e akurat w realizacji swojej polityki w stosunku do ludnoci ukraiskiej 籀wczesny rzd polski posiada pene poparcie spoeczne. Na skutek opisanych dziaa, region po obu stronach dzisiejszej granicy polsko-ukraiskiej przesta by regionem wielonarodowym i po raz pierwszy w historii Polak籀w i Ukraic籀w rozdzielia granica pastwowa. Polityczne i wojskowe cele akcji to jedno, pozostaj jeszcze ludzie i bezmiar cierpie jakich doznali. Ludzi pokrzywdzonych przez Akcj „Wisa” jest wielu, podobnie jak tych pokrzywdzonych na Woyniu. Dzi najwa髒niejsze jest wzajemne zrozumienie poparte pokojowym wsp籀istnieniem. Do cigego rozpamitywania o przeszoci, trzeba przede wszystkim kontynuowa dziaania zmierzajce do przeamania wzajemnych uprzedze i likwidacji niesprawiedliwych stereotyp籀w.
***
U.D. 21.04.07
|
 |
|
[Nr 4/54] Ustrzyckie zapiski |
|
|
